Loop je in augustus langs het fruitschap en zie je ineens Delcorf of Delbare uit Nederland liggen? Dan is het feest: de nieuwe appeloogst is begonnen. Eerst komen de zomerappels. In september en oktober volgen de bekende rassen als Elstar, Santana, Jonagold, Wellant en Goudreinet.
Toch liggen er bijna het hele jaar appels in de winkel. Daardoor zou je makkelijk vergeten dat ook een appel een oogstseizoen heeft. Een Elstar die je in februari koopt, is maanden eerder geplukt en professioneel bewaard. Een Delcorf in augustus is vers geplukt. Dat proef je ook direct. In augustus / september is het dan ook een feest om in die eerste nieuwe appel te bijten. Dat smaakt vers, sappig en knapperig.
Kies voor Nederlandse appels
Het is natuurlijk te gek voor woorden dat we in Nederland soms appels dumpen, omdat we er simpelweg te veel hebben, terwijl grote bedrijven hun appels uit het buitenland laten komen. Want, heb jij enig idee welke appel er gebruikt is om appelmoes in potten te maken? Weet jij welke appel er gebruikt is voor dat pak appelsap? Juist, je hebt geen idee. Als je zelf Nederlandse appels koopt, weet je dat wel. Op Lekker Tafelen vind je heel veel tips wat je met die appels kunt maken.
Kijk naar het ras én het land van herkomst
Kijk eens op een zak Elstar. Komt die uit Nederland? Je zult ontdekken dat er soms ook Spaanse Elstar verkocht wordt. Let daarom goed op wat je koopt. Een bekende rasnaam zegt niets over de herkomst. Een goede groenteleverancier zal de herkomst altijd vermelden, ook op de markt en in de supermarkt. Let op schapkaartjes, stickers of verpakkingen.
Support Nederlandse appeltelers! Koop Nederlandse appelrassen. Daarmee bedoelen we rassen die in Nederlandse boomgaarden worden geteeld. Niet al die rassen zijn oorspronkelijk in Nederland ontstaan. Delcorf komt bijvoorbeeld uit Frankrijk en Jonagold uit de Verenigde Staten, maar beide worden ook door Nederlandse fruittelers geteeld.
Augustus: de eerste appels van de nieuwe oogst
In mei, juni en juli zijn Nederlandse appels uit de nieuwe oogst er nog niet. De appels die dan als Nederlands worden verkocht, komen uit geavanceerde koelcellen. De rest van de appels in die maanden is vaak import. In die maanden is er overigens volop ander zomerfruit uit Nederland. Dat is het mooie van seizoen. Kies in de zomer voor zomerfruit van eigen bodem en kies in herfst en winter voor Nederlandse appels en peren.
Vanaf augustus verandert dat. Delcorf, ook bekend als Delbare of Delbare Estivale, is zo’n beetje de eerste Nederlandse appel van het jaar. Ook Discovery en James Grieve zijn vroege rassen. Dat zijn kort houdbare rassen, maar wel heel sappig en knapperig als ze net geplukt zijn.
Delcorf of Delbare
Als je Delcorf in de winkels ziet, is het appelseizoen begonnen. Je herkent de appel aan de geelgroene schil met een oranjerode blos. Eet de stevigste exemplaren uit de hand of gebruik ze in een salade, cake of appeltaart. Zachtere appels zijn geschikt voor appelmoes of compote. Pas op, ze zijn kort houdbaar en worden al snel meelballen.
Discovery
Discovery is ook zo’n vroege appel. Het is een sappige handappel die je het beste koopt wanneer hij net van de boom komt. Laat hem niet wekenlang op de fruitschaal liggen. Overigens zie je de discovery bijna niet meer.
James Grieve
James Grieve is een ouder ras, eigenlijk de voorloper van de Delbar of Delcorf. De James Grieve is net zo kwetsbaar. De appel is heerlijk om uit de hand te eten als die net geplukt is, maar hij rijpt snel door en wordt dan zacht en melig. Gebruik hem dan voor sap, moes of gebak.
Zari
De Zari is een wat onbekende en vroege zomerappel die vanaf half augustus wordt geoogst en meestal tot in september verkrijgbaar is. Het is een knapperige en sappige appel met een frisse, zoete smaak. Daardoor is Zari vooral lekker om uit de hand te eten, maar hij doet het ook goed in salades en eenvoudige baksels. Omdat de appel maar kort wordt aangevoerd, kom je hem vooral tegen bij fruittelers, boerderijwinkels en soms in de supermarkt. Zari is een kruising van Elstar × Delbare Estivale/Delcorf. De appel komt van oorsprong uit België en wordt nu ook in Nederland wel geteeld. Die teelten vind je vooral in het zuiden van Nederland, tegen de Belgische grens. Af en toe kun je ze ook elders in het land tegenkomen.
September: ineens is er volop keuze
In september komt de Nederlandse appeloogst echt op gang. Je ziet dan ineens weer volop andere en ook minder bekende rassen. De Elstar, de Jonagold en de Wellant ken je misschien wel. Maar ken je ook de Santana, Rubens, Cox’s Orange Pippin, Ingrid Marie en Maribelle al? In september kun je ze soms vinden.
Elstar
Elstar is de appel die je in Nederland het meest tegenkomt. De nieuwe oogst begint in september. De appel is geschikt om uit de hand te eten, maar kan ook in salades, gebak en warme gerechten worden gebruikt. Dankzij geavanceerde koelcellen kun je de Nederlandse Elstar vaak tot ver in het voorjaar nog kopen.
Santana
Santana wordt vroeg in september geplukt. Het stevige vruchtvlees maakt de appel geschikt om rauw te eten of in stukken te verwerken. Ook in een appeltaart of cake blijft hij redelijk herkenbaar.
Rubens
Rubens is meestal wat kleiner en wordt vooral als handappel verkocht. Je vindt hem vanaf september. Koop hem vers en bewaar hem thuis in de koelkast. Het is geen bekende appel die je overal kunt kopen. Je moet er echt naar zoeken.
Cox’s Orange Pippin
Cox’s Orange Pippin is een ouder ras met een sterke appelgeur. Het ras wordt minder grootschalig geteeld dan vroeger, maar is nog te vinden bij gespecialiseerde telers en groenteboeren. Gebruik hem als handappel of in gebak. Het is echt een lekkere, zoete en hele stevige appel.
Ingrid Marie
Ingrid Marie is ook een ouder ras. De appel wordt vanaf september geoogst en is geschikt om zo te eten of te bakken. Voor deze appel moet je echt naar een teler of boerderijwinkel; in de supermarkt ga je hem niet vinden.
Karmijn de Sonnaville
Karmijn de Sonnaville is een uitgesproken Nederlands ras. Er zijn echte liefhebbers (we houden van appelfans!) die specifiek op zoek gaan naar dit ras. De appels kunnen groot zijn en worden gebruikt als handappel of voor sap. Ze worden rond september/begin oktober geoogst.
Wellant
Wellant wordt steeds populairder. De appel is stevig en blijft, ook als je die langer bewaart, goed. Dat maakt het een makkelijke appel voor de fruitschaal, een salade of een bakrecept waarin je nog stukjes appel wil terugzien.
Maribelle
Maribelle, ook verkocht onder de naam Lola, komt in september van de boom. Het is een stevige appel die rauw gegeten kan worden, maar die ook geschikt is voor cake, taart en compote. Dit ras ga je in de supermarkt niet vinden.
Eind september en oktober: appels om te bewaren en te verwerken
Vanaf eind september worden de appels geplukt die beter bewaard kunnen worden. Denk aan Jonagold, Jonagored, Red Prince, Kanzi, Junami, Greenstar, Natyra en de Goudreinet. Dat betekent niet dat je ze thuis zonder problemen maanden op de fruitschaal kunt laten liggen. De lange beschikbaarheid wordt mogelijk gemaakt door professionele koelcellen. Thuis bewaar je appels het beste in de koelkast. Het advies is altijd: koop alleen wat je nodig hebt en wat binnen een week opgaat.
Jonagold en Jonagored
Jonagold is een grote, sappige appel die vanaf september en oktober wordt geoogst. Jonagored is een roder gekleurde variant. Beide zijn geschikt om uit de hand te eten, maar ook voor compote, sap, gebak en desserts.
Red Prince
Red Prince is eveneens familie van Jonagold en heeft een donkerrode schil. Je vindt hem vooral in het najaar en de winter. Het stevige vruchtvlees maakt hem geschikt als handappel en voor verwerking. Je ziet deze appel zelden meer.
Kanzi
Kanzi wordt ook in Nederland geteeld. Ze worden in september geoogst. Nederlandse Kanzi is lang houdbaar in geavanceerde koelcellen en je kunt dit ras dus lang kopen. Controleer het land van herkomst, want hetzelfde ras wordt ook geïmporteerd.
Junami
Junami komt rond eind september en begin oktober van de boom. Ook dit ras wordt zowel in Nederland als in andere landen geteeld. Kijk dus op het schapkaartje als je bewust voor Nederlandse appels kiest.
Greenstar
Greenstar wordt rond eind september en begin oktober geoogst. Het vruchtvlees verkleurt na het snijden minder snel dan bij veel andere appels. Dat is handig als je appelparten vooraf wilt snijden of als je de appel in een salade gebruikt. Ook voor de lunchbox voor werk of school is dat natuurlijk een uitkomst.
Natyra of Magic Star
Natyra wordt ook verkocht onder de naam Magic Star. De oogst begint meestal in oktober. Het is een stevige bewaarappel die je vooral bij biologische telers of winkels kunt vinden.
Goudreinet of Rode Boskoop
Als je appelmoes of appeltaart wil maken, kom je al snel bij de Goudreinet uit. Deze appel wordt ook Schone van Boskoop of Rode Boskoop genoemd. Het vruchtvlees wordt bij verhitting makkelijk zacht en de appel is daardoor bijzonder geschikt voor moes, compote en gebak. Het worden ook wel moesappels genoemd.
Oudere Nederlandse rassen vind je niet altijd in de supermarkt
Naast de grote commerciële rassen bestaan er veel oude en regionale appelrassen. Denk aan de Notarisappel, Glorie van Holland, Sterappel en Zoete Oranje. Die staan vaak nog in oude boomgaarden, voedselbossen en particuliere tuinen.
Verwacht ze niet in een plastic zak in de supermarkt. Kijk in september en oktober bij een fruitteler, landwinkel, streekmarkt of pluktuin. Daar is de kans groter dat je appels vindt die maar enkele weken per jaar te koop zijn.
Notarisappel
De Notarisappel is een oud Nederlands ras dat rond eind september wordt geplukt. De appel is vooral geschikt om uit de hand te eten, maar kan ook worden verwerkt in sap en gebak.
Glorie van Holland
Glorie van Holland is een oud ras dat niet meer op grote schaal wordt geteeld. Je vindt hem vooral in traditionele boomgaarden. Gebruik hem als handappel of verwerk hem wanneer het vruchtvlees zachter wordt.
Sterappel
De Sterappel herken je aan de donkerrode schil en de lichte puntjes. De appel wordt in september geplukt, maar werd vroeger vaak eerst enige tijd bewaard voordat hij werd gegeten. Tegenwoordig is het vooral een ras voor liefhebbers en streekmarkten.
Oogstkalender van Nederlandse appelrassen
De oogstmaanden hieronder zijn een richtlijn. Warmte, regen, grondsoort en de ligging van de boomgaard kunnen het plukmoment ieder jaar enkele dagen of weken verschuiven.
| Appelras | Nieuwe oogst | Waar vind je hem? | Praktisch gebruik |
|---|---|---|---|
| Delcorf, Delbare | Augustus | Supermarkt, markt en fruitteler | Handappel, salade, cake, taart en moes |
| Discovery | Augustus | Vooral fruitteler en groenteboer | Direct eten, sap en snelle verwerking |
| James Grieve | Augustus tot september | Fruitteler en boerderijwinkel | Handappel, sap, moes en gebak |
| Santana | Eind augustus tot september | Supermarkt, markt en fruitteler | Handappel, salade en gebak |
| Elstar | September | Vrijwel overal verkrijgbaar | Handappel, salade, gebak en warme gerechten |
| Rubens | September | Supermarkt en fruitteler | Vooral als handappel |
| Cox’s Orange Pippin | September | Groenteboer en gespecialiseerde teler | Handappel en gebak |
| Ingrid Marie | September | Teler, markt en boerderijwinkel | Handappel en gebak |
| Wellant | September | Supermarkt en fruitteler | Handappel, salade en gebak |
| Maribelle | September | Fruitteler en geselecteerde winkels | Handappel, cake, taart en compote |
| Karmijn de Sonnaville | September tot oktober | Vooral fruitteler en streekmarkt | Handappel, sap, cider en gebak |
| Jonagold en Jonagored | September tot oktober | Vrijwel overal verkrijgbaar | Handappel, sap, compote en gebak |
| Red Prince | September | Supermarkt en fruitteler | Handappel en verwerking |
| Kanzi | September | Supermarkt en fruitteler | Vooral als handappel |
| Junami | Eind september tot oktober | Supermarkt en fruitteler | Handappel en salade |
| Greenstar | Eind september tot oktober | Supermarkt en fruitteler | Salade, handappel en vooraf snijden |
| Goudreinet, Rode Boskoop | Eind september tot oktober | Supermarkt, markt en fruitteler | Appelmoes, compote, appeltaart en warme gerechten |
| Natyra, Magic Star | Oktober | Biologische winkels, supermarkt en teler | Handappel en salade |
| Notarisappel | Eind september | Boomgaard, streekmarkt en pluktuin | Handappel, sap en gebak |
| Glorie van Holland | September tot oktober | Oude boomgaard, streekmarkt en teler | Handappel en verwerking |
Oogsttijd is niet hetzelfde als verkrijgbaarheid
September en oktober zijn de echte oogstmaanden. Toch kun je Nederlandse appels ook in januari, februari of maart kopen. Rassen als Elstar, Jonagold, Wellant, Kanzi en Goudreinet worden na de pluk in speciale koelcellen bewaard.
Daar worden temperatuur, luchtvochtigheid en zuurstof geregeld. Het rijpen wordt sterk afgeremd, zodat de appels maanden later nog verkocht kunnen worden. Dat kun je thuis niet op dezelfde manier nabootsen. Een appel uit geavanceerde koelcellen blijft in jouw koelkast nog maar een beperkte tijd goed.
Vanaf het voorjaar worden de Nederlandse voorraden minder. Controleer dan extra goed het land van herkomst. Een zak Elstar kan Nederlands zijn, maar hetzelfde ras kan ook uit België, Frankrijk of een ander land komen.
Welke appel koop je voor welk gebruik?
Voor direct uit de hand
Kies een stevige appel zonder kneuzingen. In augustus zijn Delcorf en Discovery interessant, omdat ze dan net zijn geoogst. Vanaf september heb je veel meer keuze, met onder andere Elstar, Santana, Rubens, Wellant, Kanzi en Junami.
Voor appeltaart en cake
Kies een appel die tijdens het bakken niet direct volledig uit elkaar valt. Elstar, Santana, Wellant, Jonagold, Maribelle en Delcorf kunnen daarvoor worden gebruikt. Koop stevige appels en houd bij sappige appels rekening met extra vocht in de vulling.
Voor appelmoes en compote
De Goudreinet blijft de bekendste keuze. Ook zachter geworden Delcorf, James Grieve, Jonagold en Elstar kunnen prima in de pan. Zelf appelmoes maken is juist een goede manier om appels te gebruiken die niet meer knapperig genoeg zijn om uit de hand te eten.
Voor een salade
Gebruik een stevige appel die na het snijden zijn vorm houdt. Greenstar verkleurt relatief langzaam. Ook Santana, Wellant, Elstar, Junami en een verse Delcorf zijn geschikt.
Koop met het seizoen mee
Je hoeft niet het hele jaar hetzelfde appelras te kopen. Begin in augustus met de eerste Delcorf, Delbare, Discovery of James Grieve. Stap in september over op de nieuwe Elstar, Santana, Wellant en andere herfstrassen. Kies later in het najaar voor Jonagold, Goudreinet, Greenstar of Natyra.
Vraag bij de groenteboer of fruitteler wat er die week is geplukt. Daar krijg je vaak een eerlijker antwoord dan van een zak appels waarop vooral een merknaam groot is afgedrukt.
