Vanaf juni zijn de eerste bonen van Nederlandse bodem te koop. Eerst kleinschalig en duur, maar naarmate de zomer echt op gang komt wordt je ermee doodgegooid. Je ziet ze overal voor lekker lage prijzen. Sperziebonen, snijbonen en soms ook gele boterbonen komen dan rechtstreeks van de volle grond, uit de kas of uit tunnels. Tot en met oktober kun je genieten van die vers geoogste bonen. Juli en augustus zijn de topmaanden.
Je weet het misschien onbewust, omdat het hoogseizoen van de bonen gelijkvalt met de zomervakantie. En juist dan is het tijd om de potten en blikken even te laten staan. Koop een flinke zak verse bonen, zet een schaal op de tuintafel en maak zelf die bonen schoon. Puntjes verwijderen, misschien nog een draad lostrekken en dan kunnen ze in de pan. Het is even werk, maar hé, je eet wel vers en dus lekker!
Sperziebonen: de bekende groene boon
De sperzieboon is de bekendste van de drie. Sperziebonen zijn breekbonen; als ze vers zijn, knakken ze als je ze breekt. Je kunt echt heel veel maken met sperziebonen. En je kunt ze makkelijk invriezen. Dan geniet je langer van de verse sperziebonen die je voordelig in het hoogseizoen kocht. Gebruik ze als bijgerecht, puur met spekjes of champignons, gebruik ze in een bonensalade, ovenschotel, wokgerecht, maar ook in rijst en pasta of aardappelschotels kun je uitstekend sperziebonen verwerken.
Boterbonen: de gele sperzieboon
Boterbonen zijn wat minder bekend. Het zijn gewoon gele sperziebonen. Eigenlijk is het een ras sperziebonen. Verwar het niet met de butter beans, want dat zijn limabonen. Verse boterbonen zijn niet zo veel beschikbaar als sperziebonen. Je moet er soms echt naar zoeken. Ze worden kleinschalig in Nederland en wat groter in België geteeld. Zoek ernaar bij markten, groentespecialisten, boerderijwinkels en biologische telers. Je kunt die boterbonen op dezelfde manier gebruiken als sperziebonen. Ook boterbonen zijn breekbonen, dus ook die horen te knakken als je ze breekt.
Snijbonen: breed, plat en stevig
Snijbonen zijn veel breder en platter dan sperziebonen. Het zijn geen breekbonen. Je weet misschien nog wel hoe je oma met een snijbonenmolentje haar bonen sneed. Daarom heten ze ook snijbonen. Je snijdt ze in grove stukken. Traditioneel snijd je ze ook schuin, zodat een ruitvormig boontje ontstaat. Die snijbonenmolen gebruikt bijna niemand meer. Leg gewoon wat snijbonen op elkaar en snijd ze dan met een mes schuin in dunne reepjes.
Bonen en roomboter; ouderwets en hip tegelijk
Wij vinden je hip als je de moeite neemt om te wachten op het Nederlandse bonenseizoen en als je dan zelf die bonen schoonmaakt en snijdt. Dat is heel wat anders dan de supermarkt inrennen voor een pot bonen om die thuis in een pannetje leeg te schudden en op te warmen. Verse bonen kook je beetgaar en hebben een bite. Dat smaakt zoveel beter dan de doorgekookte bonen uit pot en blik! Wil je het helemaal goed doen? Een snufje nootmuskaat en een flinke klont roomboter erop en even omschudden. Dat is lekker bonen eten!
Drie bonen, duidelijke verschillen
Sperziebonen zijn smal, rond en groen. Snijbonen zijn breed, plat en worden meestal in schuine reepjes gesneden. Boterbonen hebben ongeveer de vorm van een sperzieboon, maar zijn geel. Het zijn alle drie jonge peulen die in zijn geheel worden gegeten. Ze hoeven niet te worden gedopt, geweekt of urenlang gekookt. Daarmee zijn verse bonen totaal anders dan de gedroogde bonen. Gedroogde bonen groeien hetzelfde, maar je eet alleen de gedroogde zaden, niet de peul.
Verse bonen wil je horen knakken als je ze breekt
Bonentijd zou je moeten omarmen
Word jij gelukkig van het zien van de eerste Nederlandse bonen? Dan mag je jezelf een foodie noemen. Foodies zijn tegenwoordig mensen die hippe gerechtjes in restaurants testen. Als je ze vraagt wat boterbonen zijn, word je meestal vreemd aangekeken. Hippe gerechtjes ontdekken die een ander gemaakt heeft, is supermakkelijk. Maar weten wanneer het bonentijd is, dat is een heel ander verhaal.
Vroeger was het druk in de keuken als het bonentijd was. Oma maakte dan de bonen in (wecken) en later werd dat de diepvries. Die tijd komt waarschijnlijk niet meer terug. Wat je er wel van kunt leren, is dat je het bonenseizoen moet omarmen. Want verse Nederlandse sperziebonen zijn veel lekkerder dan Spaanse, Marokkaanse of Egyptische bonen. Profiteer dus volop van dat seizoen. Datzelfde geldt ook voor boterbonen en snijbonen.
Slappe hap of vers bite
In Nederland zijn de meeste thuiskoks luie koks. Sorry! De meesten kiezen voor het opwarmen van een pot of blik bonen. Je eet dan slappe hap. Dat weet je pas als je ook weet hoe verse bonen smaken. Probeer het eens! En dan is er nog een voordeel. Want voor verse bonen moet je je telefoon even aan de kant leggen. Je bent serieus even tijd kwijt om ze schoon te maken. Maar als je zoon dan naast je komt zitten om te helpen en je ondertussen een heerlijk gesprek hebt, weet je dat bonen breken ergens goed voor is. Als je dochter dan een plakker aan de muur doet en er haar telefoon aanhangt om ondertussen een film te kijken, moet je lachen. Het is slim, maar tegelijkertijd zouden we meer van die momentjes met elkaar moeten willen hebben. Omarm dus bonentijd!
Diepvries dan maar?
Ja, ook wij komen weleens in een supermarkt, en dus weten ook wij dat er diepvriesbonen te koop zijn. Dat is handig voor de winter. Een diepvriesboon vervangt in de bonentijd echt geen verse boon. Dus bewaar die diepvriesbonen maar voor de winter. Sterker nog, vries wat van die verse Nederlandse sperziebonen zelf in, zodat je een voorraadje hebt voor de winter.
Koop ze, maak ze schoon en zet ze op tafel
Bonentijd duurt maar een deel van het jaar. Wacht daarom niet tot september om te bedenken dat je nog verse snijbonen of boterbonen wilde proberen. Kijk vanaf juni waar de bonen vandaan komen en sla vooral ruim in. Misschien hoor je aan tafel een keer: “Alweer bonen?”, maar als je een beetje creatief bent met die bonen, valt dat mee. Profiteer dus in de zomer volop van die lekkere verse oogst!
