De mosselkweker; Een waanzinnig kijkje achter de schermen – Het is maandag 29 mei 2017 als we ’s morgens vroeg om 7 uur aan boord stappen van de Yerseke 18. Het schip is eigendom van de mosselkwekers familie Verschuure. Nique en Dennis Verschuure staan er aan het roer en Ronald Joosse is hun vertrouwde assistent. We vertrekken rond 7 uur uit de haven van Harlingen en het grote schip zet koers richting de eigen mosselpercelen op de waddenzee.
‘t is altijd wat op het wad
Voor drie dagen ga ik mee om te ontdekken wat het dagelijks leven van een mosselkweker inhoudt. Dag 1 staat in het teken van zeesterren. Wat hebben zeesterren nou met mosselen te maken zul je denken. Het antwoord is eenvoudig. De zeester is de aartsvijand van de mossel. Op één van de percelen waar de mosselen van deze kwekers liggen zijn zeesterren gevallen, zoals dat heet. De zeesterren eten de mosselen op. Op sommige percelen liggen zelfs zoveel zeesterren dat ze de mosselen niet alleen opeten maar ook verstikken. Vandaag zijn we dus op pad om dit flinke probleem op te lossen. Als de kwekers niets doen blijft er geen mossel meer over.
Het schoonmaken gaat als volgt. Alle mosselen worden weer van het perceel opgevist. Daar komen de zeesterren uiteraard bij mee. Vervolgens worden ze op het schip in zoetwater gelegd. De mosselen kunnen prima tegen het zoete water. De zeesterren overleven dit niet. Dat betekend een flinke dat vissen. Vervolgens moeten mosselen en zeesterren nog enige tijd in het zoete water liggen. Ondertussen varen we naar een “schoon” perceel. Daar worden de mosselen bij hoog water in het midden van de nacht weer uitgezaaid. Nu maar hopen dat er daar geen zeesterren gaan vallen.
Mosselzaad – Goud voor de mosselkweker
Na een korte, en onderbroken nacht is het op dag 2 weer heel vroeg dag. Vandaag varen we naar het “vrije water” om mosselzaad te gaan vissen. In het voorjaar kun je geen Nederlandse mosselen kopen. De mosselen “melken” dan. Ze laten miljoenen zaadcellen los. De mannelijke en vrouwelijke cellen vinden elkaar in het water en vormen het nieuwe mosselzaad. Je zou het dus ook baby mosseltjes kunnen noemen. Het zaad waar we vandaag op vissen is van vorig jaar. Ze zijn dus al net even groter. Twee keer per jaar mag er op dit zaad worden gevist. De volgende keer in het najaar wordt er dus gevist op het nieuwe zaad van dit voorjaar. Dit zaad vissen is gebonden aan strikte quota. Normaliter zie je maar één mosselschip op een perceel. Tijdens het zaad vissen varen meerdere mosselschepen kris kras door elkaar. Het is een drukte van belang. Iedereen probeert zijn quotum zo snel mogelijk aan boord te hebben. Binnen een flinke dag is het schip gevuld met mosselzaad. ‘s nachts wordt dit mosselzaad weer op de percelen gezaaid. Daar groeien de mosselen (hopelijk zonder zeesterren) weer op.
Het vrije mosselzaad (lees hieronder meer over MZI’s) is in de Oosterschelde nauwelijks meer aanwezig. De afsluiting van de Oosterschelde met de Deltawerken heeft ervoor gezorgd dat de mosselkweker nu uit moet wijken naar de Waddenzee.
Mosselen; Bourgondisch feest van eigen bodem
Hoe simpel wil je het hebben? Mosselen, groenten, wijn en in no time staat er een dampende pan mosselen op tafel. Hier vind je veel recepten.
MZI’s (Mossel Zaadvang Installaties)
Natuur- en milieugroeperingen vinden dit mosselzaad vissen een nadeel voor de waddenzee. Volgens hen is er sprake van bodemberoering. Raar eigenlijk want de korren (lees: netten) van een mosselvisser slepen over de bodem. Bovendien is het gebonden aan eigen percelen. Deze percelen zijn herkenbaar aan de stokken in het water. Om die bodemberoering te voorkomen is er inmiddels een nieuw fenomeen. MZI’s zijn lange lijnen die op het water drijven door middel van lege tonnen. Aan de lijnen hangen touwtjes. Het mosselzaad hecht zich aan deze touwtjes. Het is een arbeidsintensiever systeem dat met een beetje ervaring toch een succes blijkt. MZI’s zijn ook op de Oosterschelde te vinden overigens.
Dag 3 – Perceelschoonmaak
Op dag 3 wordt één van de percelen schoongemaakt. De laatste mosselen worden van dit perceel verwijderd en verplaatst naar een ander perceel. Het lege perceel is dan straks geschikt om het mosselzaad van de MZI’s uit te zaaien. Het betekend een flinke dag vissen. De korren of netten slepen langer over de bodem om alle mosselen binnen te halen. Er komt veel slik mee. Aan boord worden mosselen en slik van elkaar gescheiden. Om alle risico uit te sluiten worden ook deze mosselen met de zeesterren in zoetwater gelegd. De schone mosselen worden vannacht door de mosselkweker weer uitgezaaid op een ander perceel.
Onderhoud
De vierde dag varen we terug naar Harlingen en daar wordt nog een dag besteed aan het onderhoud van het schip. Na vier zeer intensieve dagen mogen de mannen naar huis voor een welverdiend weekend. Ook ik keer weer huiswaarts. Wat een geweldige ervaring! Na deze dagen kijk ik echt heel anders naar een pannetje mosselen.
De Nederlandse mossel
Graag kom ik daar binnenkort nog een keer op terug, maar even in het kort. De mosselkweker doet alles voor de echte Nederlandse mosselen. De kwaliteit is een absolute prioriteit. Het grote moderne schip is een nieuwkomer en zit vol technologie om het leven als mosselkweker eenvoudiger te maken. De voorloper van dit schip was een stuk kleiner. Het oude schip is inmiddels omgebouwd tot een heel ander schip. Op dit schip vertellen zij het verhaal van de echte Nederlandse mossel.
