Wilde vis en gekweekte vis – Er zijn heel veel redenen om wat vaker vis op tafel te zetten. Want vis is lekker, veelzijdig en gezond: het zit boordevol omega-3- vetzuren. Maar dan sta je bij de visboer, of voor de koeling waar de vis ligt in de supermarkt, en word je geconfronteerd met de keuze voor een wilde zalm of een gekweekte tilapia. Welke kies je dan? Wild of kweek? Ze hebben allebei hun voor- en nadelen. Niet alleen als het gaat om smaak en voedingswaarde, maar zeker ook als het gaat om duurzaamheid. In dit artikel lees je alles over de voor- en nadelen van wilde vis en gekweekte vis..
Wilde vis leidt een vrij leven
Wilde vis, tegenwoordig ook wel wildvang genoemd, is precies wat je waarschijnlijk zult denken dat het is: vissen die leven in de natuur, in oceanen, meren en rivieren waarin ze rondzwemmen tot ze er door een visser worden uitgeplukt. Het gaat om allerlei soorten vissen, denk aan kabeljauw, wijting, makreel, haring en natuurlijk de zalmen die tegen de stroomversnelling op zwemmen. Ze leiden een vrij leven en eten wat de natuur ze geeft.
De voordelen van wilde vis
- Smaak – Wilde vis heeft vaak een meer uitgesproken, robuustere smaak. Dat heeft te maken met wat de vis eet. Ze eten natuurlijke voeding als plankton, algen, kleine visjes of schaaldiertjes. Een wilde makreel, bijvoorbeeld, smaakt ziltig en krachtig, terwijl een gekweekte makreel vaak meer neutraal smaakt.
- Een stevigere structuur – Wilde vissen hebben de ruimte en bewegen veel meer dan hun gekweekte soortgenoten. Sommige kweekvissen bewegen amper, terwijl wilde vis kilometers aflegt. Dat resulteert in een stevige, en vaak vollere structuur van het visvlees.
- Minder antibiotica en andere medicatie – In tegenstelling tot vissen die opgroeien in een gecontroleerde omgeving, worden wilde vissen niet behandeld met antibiotica en groeihormonen. Daarnaast eten ze geen kunstmatig voer.
- Biodiversiteit – Wilde vis die duurzaam wordt gevangen draagt bij aan het in stand houden van een gezond ecosysteem.
Wilde vis heeft ook nadelen vergeleken met gekweekte vis
- Overbevissing – Er zijn vissoorten die worden overbevist. Dit is een groot probleem bij populaire vissoorten als kabeljauw, paling en tonijn, want het vormt een bedreiging voor de natuurlijke populatie.
- Vervuiling – Wilde vis zwemt, in tegenstelling tot kweekvis, in de echte wereld en die wereld is niet altijd schoon. Helaas betekent dat dat die wilde vis ook wordt blootgesteld aan vervuilingen als microplastics en zware metalen die in het water terechtkomen. Vooral grote roofvissen kunnen een behoorlijke dosis kwik bevatten. En dat is natuurlijk niet echt gezond.
- Beschikbaarheid – Niet alle vissoorten zijn het hele jaar door beschikbaar. Ook is de aanvoer van wilde vis minder voorspelbaar, wat de vis vaak duurder maakt. Die aanvoer is afhankelijk van het weer, de visstand en de vangstquota.
- Onvoorspelbare kwaliteit – Wilde vis groeit natuurlijk niet gecontroleerd op. Dat maakt dat de kwaliteit van de vis wisselend kan zijn.
Gekweekte vis of aquacultuur
Misschien heb je wel eens gehoord van aquacultuur. Vis in de aquacultuur wordt gekweekt in een gecontroleerde omgeving. Ze groeien op in grote bassins of vijvers op het land, maar ook wel in kooien in zee. Je zou een aquacultuur een beetje kunnen zien als een grote visboerderij. De vissen hoeven niet op jacht naar hun eigen maaltje, ze worden gevoerd door de boer. Hun gezondheid en het water waarin ze leven worden in de gaten gehouden. Het zijn dus vissen met een geregeld leven. Bekende soorten gekweekte vis zijn tilapia en pangasius. Maar ook zalm en forel wordt volop gekweekt.
De voordelen van gekweekte vis
- Een oplossing tegen overbevissing – Aquacultuur kan de druk op de wilde visstanden verlichten. Als er meer vis wordt gekweekt en minder uit zee wordt gehaald, blijft de natuur beter in balans.
- Gecontroleerde kwaliteit – In de aquacultuur wordt alles in de gaten gehouden. De kwaliteit van het water, wat de vis eet en hoe het gesteld is met de gezondheid van de vis. Dat geeft minder kans op parasieten, ziekten, vervuiling et cetera. De vis krijgt een gecontroleerd dieet. Daarmee is de voedingswaarde en de smaak van de vis voorspelbaarder.
- Beschikbaarheid – Omdat het aanbod gekweekte vis niet afhankelijk is van zaken als weersomstandigheden, de visstand en vangstquota, is kweekvis altijd beschikbaar.
- Lagere prijs – Door efficiëntie en een constante aanvoer is de prijs vaak lager dan die van wilde vis.
Ook gekweekte vis heeft nadelen
- Smaak – Gekweekte vis krijgt vaak een dieet van granen of vismeel. Dit maakt de smaak van de vis meestal vlakker.
- Impact op het milieu – Vis kweken klinkt mooi, maar het is niet altijd even positief. Viskwekerijen in kooien veroorzaken soms verstoringen van ecosystemen door afvalstoffen en voedselresten die in het water terechtkomen of door ontsnappingen van vissen, die vervolgens wilde populaties kunnen verstoren.
- Antibiotica en chemicaliën – In intensieve kweekomgevingen, en vooral in landen waar dat niet aan strenge regels gebonden is, worden vaak antibiotica en chemicaliën toegevoegd aan het water om ziekten onder de vis te voorkomen. Dat kan resten achterlaten in de vis en dat is niet echt gezond te noemen. In Europa zijn de regels streng, maar het blijft wel een belangrijk aandachtspunt.
Duurzaamheid en milieu-impact van wilde vis of gekweekte vis is geen zwart-witverhaal
Als het gaat om wilde vis versus gekweekte vis, duurzaamheid en milieu-impact is het verhaal niet zwart-wit. Zowel gekweekte vis als wilde vis kunnen schadelijk of juist duurzaam zijn. De vangsttechnieken in de duurzamer visserij beschermen de vispopulaties en richten minimale schade aan het ecosysteem aan. Duurzame viskweek zal zich richten op kweekmethoden die milieuvriendelijk zijn en minder afval, minder chemicaliën en een beter dieet voor de vissen.
Het maken van de beste keus
- Varieer vaker in vissoorten. Door niet altijd voor dezelfde soort, bijvoorbeeld kabeljauw, te kiezen draag je bij aan het verminderen van de druk op specifieke soorten.
- Kies voor vis die lokaal en in het seizoen gevangen wordt. De Noordzee en de Waddenzee liggen hier voor de deur en die bieden veel keus. Doe er je voordeel mee.
- Er zijn keurmerken waarop je kunt letten als je je keuze maakt. Zo zijn er het MSC (Marine Stewardship Council) voor wild gevangen vis en het ASC (Aquaculture Stewardship Council) voor gekweekte vis.
- Heb je een beperkt budget, dan ben je met kweekvis voordeliger uit. Wilde vis kan behoorlijk prijzig zijn. Maar wil je eens iets bijzonders, met een geweldige smaak en een luxere uitstraling op tafel zetten, dan kies je voor die wilde vis.
De toekomst: wilde vis of gekweekte vis
Natuurlijk staan ook de ontwikkelingen in de viswereld niet stil. Wetenschap en visserij proberen zowel de wilde vangst als de aquacultuur te verbeteren. Dat betekent voor de visserij strengere quota en duurzamere technieken om bijvoorbeeld de bijvangst te verminderen. In de aquacultuur wordt aandacht besteed aan het verbeteren door innovaties als plantaardig voer en het gebruik van gesloten systemen om het milieu minder te belasten. Mogelijk ligt er in de toekomst vis op je bord die het beste van beiden combineert; de pure smaak van wilde vis, en de betrouwbaarheid van gekweekte vis.
Conclusie
Je ziet dat wilde vis en gekweekte vis beide hun voor- en nadelen en sterke en zwakke punten hebben. Maak dus vooral bewuste keuzes. Een belangrijk punt daarin is duurzaamheid. Heb je een klein budget, geef je de voorkeur aan een stabiele verkrijgbaarheid, dan is er de kweekvis. Geef je de voorkeur aan het pure karakter, de smaak van wilde vis en een beetje meer avontuur en vind je het niet erg om daar meer voor te betalen, ga daar dan voor. Overigens zijn er wel degelijk plekken waar je voor een klein prijsje goede, lokale vis kunt kopen. Bezoek eens een grote markt, daar is de kans het grootst.
