Lekker Tafelen
Online foodmagazine voor iedereen

Port; Wat is het en welke soorten zijn er?

Port is er in veel soorten: Ruby, Tawny, Vintage, Colheita… Hoe komt het dat ze zo verschillend zijn? En is een port ook echt 10 jaar oud als er ’10 years’ op het etiket staat?

Port en de Douro

Port wordt gemaakt in de Douro-vallei, in het noorden van Portugal. De wijngaarden liggen op steile terrasvormige hellingen langs de rivier de Douro die het gebied van oost naar west doorkruist. In het Douro gebied staat een veelheid aan druivenrassen aangeplant, met name tinta roriz, tinta barroca, touriga francesa en touriga nacional, dé druiven voor port.

Port kaart

Wijngaarden Douro PortHoe wordt port gemaakt

Eerst wordt er een ‘gewone’ stille wijn gemaakt. Dat gebeurt echter op een speciale manier. Het is namelijk de bedoeling zoveel mogelijk kleur en aroma’s aan de schillen te onttrekken. Dat doet men door de druiven ‘met de voeten te treden’. De hele trossen worden na de oogst in grote stenen bakken, de zogenaamde lagares, verzameld. Gedurende minimaal twee uur lopen mensen op hun blote voeten en arm in arm in een ritmisch tempo door de lagares waardoor de druiven op een zachte manier openbarsten en de schillen hun kleur afgeven aan het sap. Opzwepende muziek zorgt er mede voor dat het werk in de Lagares wordt volgehouden. Er zijn wijnhuizen zie hiervoor een modern mechanisch systeem hebben aangeschaft. Ook zijn er wijnhuizen die beiden gebruiken: de lagares voor hun top-ports en het mechanische systeem voor de eenvoudigere.

Een versterkte wijn

Na dit proces (en soms al tijdens) komt de gisting op gang. Die gisting wordt gestopt door toevoeging van brandy als nog niet alle suikers door de gistcellen zijn opgesnoept. Daardoor is port bijna altijd zoet. (Een uitzondering is de Dry White, die gist langer door en is dus droger). Als de gisting gestopt is wordt de jonge wijn opgeslagen tot besloten wordt hoe hij verder door het leven zal gaan. De druiven voor port groeien dan wel landinwaarts, de grote lodges (‘wijnkelders’) waar ze worden opgeslagen liggen in de havenstad Vila Nova de Gaia, tegenover Oporto. Daar is het, door de koele wind van de Atlantische Oceaan, minder heet, wat beter is voor een langzame rijping van de port.

Portstijlen: ruby en tawny

Bijna elke port is een blend. Van jaargangen, druiven, wijngaarden etc. Daar gaan dus veel beslissingen door de portmakers vooraf. Wordt het een Ruby of een Tawny, gaat hij door voor een Vintage of een LBV? Welke vaten gaan we blenden en welke niet? Ook moet de meeste port nog door het Portinstituut gekeurd worden. Alle port wordt voor minimaal 2 jaar opgeslagen in grote houten vaten of in roestvrijstalen tanks. Sommige wijnen worden daarna direct gebotteld en gaan verder door het leven als ruby. De ports die overgestoken worden in (kleinere) houten vaten worden de tawny’s. Door die rijping op hout komt de port in contact met zuurstof. Daardoor verandert de kleur van rood (robijnrood: ruby) in een bruintint (getaand: tawny). Ook de smaak verandert. Voor fruit komen noot-, caramel- en koffie achtige tonen in de plaats.

Ruby

Standaard ruby ports hebben een helderrode kleur. Zij zijn meestal een blend van ports uit diverse jaren en verschillende wijngaarden. Elk porthuis probeert door dit blenden een port te maken die kenmerkend is voor de stijl van het huis. Het is een ongecompliceerde port die je ietsje gekoeld lekker als aperitief kunt drinken.

Reserve/reserva

Dit is de officiële naam voor een hogere kwaliteit ruby port. Hiervoor worden betere druiven gebruikt van betere hellingen en er wordt selectiever geplukt. Een officieel proefpanel proef de port alvorens het stempel ‘reserva’ mag worden gebruikt.

Vintage

Vintage port is een ruby-stijl die alleen in heel goede jaargangen wordt gemaakt. En wat een goede jaargang is… daarover verschillen de porthuizen soms van mening. Deze port wordt al na 2 jaar rijping gebotteld en rijpt verder in de fles. Vaak is zo’n vintage-port pas na een jaar of 20 op zijn best.

Single Quinta Vintage

Voor deze port geldt hetzelfde als voor een ‘gewone’ vintage port. De druiven voor deze soort port komen echter van één bepaalde quinta (wijnboerderij).

Late Bottled Vintage (LBV)

Late Bottled Vintage is een port van één enkele jaargang (vintage) die 4-6 jaar in grote houten vaten heeft gerijpt. Op het etiket staan het oogstjaar én het jaar van botteling. Zoals de naam al zegt wordt hij later gebotteld dan een Vintage port. Een LBV smaakt als een jonge vintage, maar is minder complex en makkelijker te drinken. Oorspronkelijk is deze soort in het leven geroepen om het voor de horeca makkelijker te maken een vintage-lookalike-port te kunnen schenken.

Crusted

Dit is een aparte type ruby port die niet veel wordt gemaakt. Het is een blend van full-bodied ports die 4 jaar hebben gerijpt in grote houten vaten. Ze worden ongefilterd gebotteld en pas na nog 3 jaar in de fles op de markt gebracht. Er wordt een ‘korst’ gevormd van depot op de want van de fles, wat deze port de naam ‘crusted’ geeft. Decanteren is dus altijd een must!

Tawny

Ook dit is een basisport, maar met een lichtere kleur en zachtere smaak dan de ruby. Dat komt doordat deze langer op hout vaten gelegen. Na de rijping van 2 jaar in de grote houten vaten rijpen ze door in kleinere, de zogenaamde ‘pipas’. De opslag is minimaal 3,5 jaar, maar sommige huizen houden een langere rijpingsperiode aan. Een tawny port is lekker na de maaltijd, met een stukje niet te sterke kaas erbij.

Jaartal tawny

Er zijn ook tawny’s waar je op het etiket ziet staat 10, 20, 30 of 40 years old. Deze ports zijn niet precies zo oud, maar het is een aanduiding van de gemiddelde leeftijd van de ports die voor de blend zijn gebruikt. Deze hebben dus langer in de pipas doorgebracht waardoor hun kleur verandert van rood naar meer oranje-bruin. De smaak wordt ook milder en nootachtiger.

Colheita

Colheita is Portugees voor ‘vintage’. Dit is, net als een Vintage port,  een port van één jaargang. Het verschil is echte dat een Colheita  langer dan zeven jaar in houten vaten gerijpt is. Op het etiket staat naast het oogstjaar het jaar van botteling. Bij aankoop is het belangrijk dat je daarop let. Je kunt je voorstellen dat een Colheita die 8 jaar heeft gerijpt heel anders smaakt dan een Colheita die pas na 12 jaar gebotteld is.

Nou, dat is een hele lijst geworden!
Wat is jouw favoriete port?

Printen



Port; Wat is het en welke soorten zijn er?

Deze recepten en tips zijn mogelijk ook interessant

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.